Biblioteka Medyczna w Bydgoszczy Colegium Medicum Rydygier
 



Pojęcia bibliometrii

Bibliometria

Bibliometria jest narzędziem, które pozwala ocenić stan nauki i technologii na podstawie całkowitej produkcji piśmiennictwa naukowego. Nazwę bibliometria zaproponował Pritchard w 1969 roku, jednak współczesna bibliometria jest związana przede wszystkim z nazwiskiem Eugene`a Garfielda, który w 1955 roku zaproponował stworzenie indeksu cytowań naukowych (Citation indexes for science). Pierwszy Science Citation Index (SCI) ukazał się w 1963 roku, obejmował 102 tys. artykułów, które zostały opublikowane w 1961 roku w 613 wybranych czasopismach. Garfield założył w Filadelfii Instytut Informacji Naukowej (Institute of Scientific Information, ISI), którego zadaniem było i jest opracowywanie rozbudowywanych indeksów cytowań.

Wśród zagadnień dotyczących oceny czasopism naukowych oraz dorobku naukowego pracowników coraz powszechniej używane jest określenie "lista filadelfijska". Jest to lista tytułów czasopism rejestrowanych w różnych bazach bibliograficznych ISI.

Wskaźnik Impact Factor (IF)

Wskaźnik Impact Factor danego czasopisma to liczba cytowań uzyskanych przez to czasopismo w roku bieżącym dla artykułów opublikowanych w nim w ciągu dwóch poprzednich lat, podzielona przez ogólną liczbę artykułów zamieszczonych w tym czasopiśmie w tych samych dwóch latach.

Źródłem wskaźnika IF jest wydawana corocznie baza Journal Citation Reports (JCR). Jej zawartość podlega stałej weryfikacji, w wyniku której do bazy wchodzą nowe tytuły, znikają natomiast te, które nie sprostały wymogom stawianym przez ISI.

Impact Factor to wskaźnik cytowalności danego czasopisma z Listy Filadelfijskiej: liczba cytowań uzyskanych przez czasopismo w roku bieżącym dla artykułów opublikowanych w nim w ciągu dwóch poprzednich lat, podzielona przez ogólną liczbę artykułów zamieszczonych w tym samym czasopiśmie w tych samych dwóch latach. Czasopisma legitymujące się tym wskaźnikiem umieszczane są corocznie w osobnym wydawnictwie ISI - Journal Citation Reports. Wśród około 6.000 czasopism ujętych w nim w 2003 r. jest tylko 44 polskich periodyków.

Lista Filadelfijska

Lista Filadelfijska jest wykazem tytułów czasopism indeksowanych w bazach danych Instytutu Informacji Naukowej w Filadelfii (Institute for Scientific Information). Zawiera prawie 10.000 czasopism z nauk ścisłych, przyrodniczych, technicznych, społecznych, humanistycznych oraz z dziedziny sztuki. Liczba czasopism nie jest stała, podlega selekcji - niektóre są eliminowane, inne dodawane. Decyduje o tym wiele kryteriów:

  • regularność ukazywania się czasopisma,
  • wydawanie periodyku zgodnie z międzynarodową konwencją wydawniczą,
  • podawanie w języku angielskim tytułów, streszczeń oraz słów kluczowych publikowanych prac,
  • recenzowanie publikowanych prac przez autorytatywnych recenzentów,
  • regionalna reprezentatywność periodyków, 
  •  analiza poczytności - mierzona takimi wskaźnikami, jak: citation index (indeks cytowań), impact factor (wskaźnik częstości cytowania w określonym czasie), immediacy index (czas w jakim artykuł opublikowany jest cytowany).

Wykaz czasopism pod nazwą Master Journal List jest dostępny w wersji elektronicznej na stronie domowej Instytutu. Pozwala on odszukać konkretny tytuł czasopisma, przeglądać całą listę, sprawdzać zmiany zachodzące w danych bibliograficznych poszczególnych tytułów czasopism na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy, nie podaje jednak wartości impact factor.

Index Copernicus

Index Copernicus jest wskaźnikiem oceny jakości czasopism z zakresu nauk biologicznych i medycznych biorących pod uwagę:  wartość naukową, staranność edytorską, zasięg, częstotliwość, regularność i stabilność rynkową, staranność techniczną. Zestawiany przez środowisko medyczne Regionu Europy Środkowej stanowi uzupełnienie istniejących baz zachodnich. Obok polskich tytułów od 2002 r. rangowane są także czasopisma z innych krajów, m.in. Węgier, Czech, Litwy, Grecji, Meksyku. Punktacja Index Copernicus jest akceptowana i stosowana przez Zespół Nauk Medycznych P-05 Komitetu Badań Naukowych do oceny parametrycznej instytucji naukowych oraz dorobku naukowego lekarzy i uczonych.

Analiza cytowań

Ważnym zagadnieniem związanym z naukometrią jest analiza cytowań. Podstawą obliczania liczby cytowań jest opracowana przez ISI w Filadelfii baza Science Citation Index-Expanded (SCI-Exp). Jest to najnowocześniejsza obecnie baza służąca do określania liczby cytowań, a jednocześnie obszerna baza bibliograficzna ze streszczeniami, adresami autorów, ich afiliacją, informacjami wydawniczymi. Jej zawartość stanowi 5900 tytułów czasopism ogólnoświatowych ze 150 dziedzin naukowych.

Przygotowując analizę cytowań należy pamiętać, że :

  • za pracę cytowaną uznaje się publikację, na którą powołują się inni autorzy;
  • autocytacja ma miejsce wtedy, gdy istnieje choćby jeden autor wspólny dla obu prac (cytowanej i cytującej) i nie powinna być brana pod uwagę przy ocenie cytowań dorobku danego autora;
  •  aby dokonać analizy cytowań publikacji konkretnego autora, musimy dysponować pełną bibliografią prac opublikowanych, każda bowiem praca, niezależnie od czasu jej powstania, może zostać zacytowana w danym roku;
  • w przypadku współautorstwa, analizę należy przeprowadzać według pierwszego autora każdej pracy;
  • aby artykuł został zauważony, a następnie wykorzystany (zacytowany) przez innych autorów, powinien zostać   opublikowany w czasopismach, które są odnotowywane w dużych bazach bibliograficznych - w przypadku nauk biomedycznych są to przede wszystkim MEDLINE oraz EMBASE.
        

Copyright by Biblioteka Medyczna w Bydgoszczy.All Rights Reserved.

Redakcja strony: Monika Kubiak : monikak (at) cm.umk.pl

Powered by RFC Information Technology

Engine by TYPO3.org